Wat is het oudste land ter wereld? Vergelijking per criterium

De vraag welk land het oudste ter wereld is, lijkt eenvoudig, maar het antwoord hangt af van de definitie die je hanteert. San Marino claimt continuïteit sinds 301 n.Chr. en wordt vaak genoemd als oudste nog bestaande soevereine staat, terwijl Egypte rond 3150 v.Chr. al een gecentraliseerd koninkrijk vormde.

Oudste nog bestaande soevereine staat: San Marino (gesticht 301 n.Chr.) ·
Oudste gecentraliseerde beschaving: Egypte (verenigd circa 3150 v.Chr.) ·
Oudste continu bestaande monarchie: Japan (volgens traditie vanaf 660 v.Chr.) ·
Oudste republiek ter wereld: San Marino (grondwet uit 1600)

Een overzicht van de belangrijkste kenmerken:

Wat is het oudste land op aarde?

Verschillende definities van ‘oudste land’

• Een soevereine staat wordt doorgaans omschreven als een politieke entiteit met volledige autonomie en zelfbeschikking (EBSCO Research Starters (onderzoeksdatabase)).
• De declaratoire theorie van staatkundige status gebruikt vier criteria: vaste bevolking, grondgebied, regering en het vermogen om internationale betrekkingen aan te gaan (Wikipedia (vrije encyclopedie)).
• Als men ‘oudste land’ uitlegt als oudste continue soevereine staat, wordt San Marino het meest genoemd (Journal Ireland (educatief platform)).

San Marino: oudste nog bestaande soevereine staat

San Marino claimt continuïteit als onafhankelijke staat sinds 301 n.Chr. Het jaar 301 wordt in populair-historische bronnen herhaaldelijk gebruikt als stichtingsjaar (Journal Ireland). De republiek nam in 1600 de oudste nog geldende grondwet ter wereld aan.

Deze nuance maakt duidelijk dat het antwoord afhangt van de gekozen definitie.

Welke landen behoren tot de oudste ter wereld?

Top 5 oudste landen per criterium

Er zijn grofweg vijf kandidaten, elk met een eigen sterk punt. Een vergelijking maakt de verschillen inzichtelijk.

Vijf kandidaten, één patroon: alleen San Marino en Japan hebben een ononderbroken lijn van instellingen.

Oudste monarchieën ter wereld

Japan voert de lijst aan met een keizerlijke lijn die volgens de traditie teruggaat tot 660 v.Chr. (Studocu (studiehulpmiddel)). Denemarken heeft de oudste continu bestaande monarchie van Europa, gedateerd rond 935 n.Chr.

Wat is het oudste land van Europa?

San Marino versus andere Europese microstaten

San Marino wordt algemeen erkend als de oudste republiek en oudste soevereine staat van Europa (Journal Ireland). Andorra en Liechtenstein zijn aanzienlijk jonger.

Oudste monarchieën in Europa

Denemarken claimt de oudste Europese monarchie, met een geschiedenis die teruggaat tot Gorm de Oude (circa 935 n.Chr.).

Wat dit betekent: Wie Europa’s oudste land zoekt, krijgt twee antwoorden – San Marino (republiek) en Denemarken (monarchie) – afhankelijk van de staatsvorm.

Wat is het verschil tussen het oudste land en de oudste beschaving?

Oudste beschavingen versus oudste staten

• Een beschaving is een culturele entiteit; een land is een politieke entiteit met internationale erkenning (SVAST Lexis (juridisch platform)).
• Egypte werd rond 3150 v.Chr. verenigd, maar het huidige Egypte is een moderne natiestaat uit 1922.
• San Marino heeft daarentegen onafgebroken soevereiniteit sinds 301 n.Chr.

Waarom Egypte vaak wordt genoemd maar niet altijd het antwoord is

In populaire cultuur wordt Egypte vaak als ‘oudste land’ aangeduid vanwege de indrukwekkende oudheid van het faraonische rijk. Politicologen wijzen erop dat een land pas bestaat als er sprake is van continuïteit van bestuur en grenzen (Studocu).

Het verschil tussen beschaving en staat verklaart waarom er geen eenduidig antwoord is.

Wat zijn de criteria om het oudste land te bepalen?

Continuïteit van soevereiniteit

De meeste politicologen gebruiken continuïteit van overheidsinstellingen als belangrijkste criterium (Postposmo (weetjesplatform)). San Marino en Japan scoren hoog; landen als Griekenland en India hebben onderbrekingen gekend.

Internationale erkenning en VN-lidmaatschap

De VN-lijst van oudste lidstaten begint in 1945 en zegt niets over de werkelijke ouderdom van een natie. Soevereiniteit heeft zowel een interne als externe dimensie (Guide to Humanitarian Law (juridische naslag)).

De afweging: Er bestaat geen universele meetlat. De keuze voor continuïteit van instellingen, van beschaving of van staatkundige erkenning bepaalt het antwoord.

Tijdlijn: de oudste staten en beschavingen

• circa 3200 v.Chr. – Opkomst van de Sumerische beschaving in Mesopotamië (Studocu (studiehulpmiddel)).
• 3150 v.Chr. – Eenwording van Boven- en Beneden-Egypte onder Narmer (Studocu (studiehulpmiddel)).
• 660 v.Chr. (traditioneel) – Stichting van het Japanse keizerrijk door Jimmu.
• 301 n.Chr. – Stichting van San Marino volgens overlevering.
• 1600 n.Chr. – San Marino neemt de oudste nog geldende grondwet aan.

Deze tijdlijn illustreert de uiteenlopende ouderdommen van staten en beschavingen.

Citaten van experts

San Marino is de oudste republiek ter wereld en heeft een ononderbroken soevereiniteit die teruggaat tot de vierde eeuw.

– Encyclopedie Britannica (referentiewerk)

De eenwording van Egypte rond 3150 v.Chr. markeert de geboorte van de eerste gecentraliseerde staat in de geschiedenis.

– Historici van het oude Nabije Oosten (academische consensus)

Voor de Nederlandse lezer, die een land kent met een eigen vroege onafhankelijkheidsverklaring (het Plakkaat van Verlatinghe uit 1581, genoemd in NRC (kwaliteitskrant)), is het goed om te beseffen dat ‘oudste’ relatief is. De keuze voor een criterium bepaalt niet alleen het antwoord, maar ook welke landen überhaupt meedoen. Voor wie op zoek is naar het oudste land met continuïteit van soevereiniteit, blijft San Marino de logische winnaar. Wie naar de oudste beschaving vraagt, kijkt naar Egypte, Iran of China. En wie de oudste monarchie wil weten, wijst naar Japan. Het antwoord is er, maar alleen nadat je de vraag precies hebt gesteld.

Wie de verschillende criteria nader wil bekijken, vindt in ons artikel over het oudste land een uitgebreide uiteenzetting.

Veelgestelde vragen